16 علت سوختن لامپ های ال ای دی و راهکارهای آن
لامپهای LED بخاطر اینکه مصرف انرژی کمتر و طول عمر بالاتری نسبت به لامپهای قدیمی داشتند سریعا به عنوان یک جایگزین عالی در سراسر دنیا معرفی شدند و به فروش بالایی هم دست پیدا کردند. با همه مزایایی که لامپهای ال ای دی دارند ولی گاهی اوقات دلایلی مثل نوسان برق، گرمای زیاد، نصب اشتباه یا بکار بردن قطعات بیکیفیت در مسیر تولید باعث کاهش عمر آنها شده و میسوزند. در این مقاله مهمترین علت سوختن لامپ های ال ای دی را به همراه راهکارهای کاربردی برای جلوگیری از خرابی و سوختن زودهنگام توضیح خواهیم داد.
ولتاژ ورودی بیش از حد
ولتاژ بالاتر از حد استاندارد یکی از اصلیترین دلایل خرابی لامپهای ال ای دی است بخصوص که به قطعاتی مثل درایور یا مدار تغذیه آسیب مستقیم میرساند. با توجه به اینکه این قطعات با محدوده مشخصی از ولتاژ درست کار میکنند افزایش ناگهانی ولتاژ باعث آسیب دیدن و در نهایت سوختن لامپ LED خواهد شد. مناطقی که نوسان برق زیادی دارند بیشتر از سایر مناطق با مشکل سوختن یا زود سوختن لامپ ال ای دی مواجه هستند.
راهکار: از محافظ برق مناسب یا تثبیتکننده ولتاژ استفاده کنید تا از ورود شوک الکتریکی به لامپ جلوگیری کنید.
لرزش بیش از حد آویز لامپ
لامپ ال ای دی که در راهرو، کارگاه یا محیط صنعتی روی آویز نصب شده باشند در معرض لرزش مداوم هستند. این لرزشها به مرور اتصالات داخلی را شل کرده و به لحیمکاری یا جدا شدن برخی قطعات آسیب میزنند. در محیطی که رفتوآمد زیاد باشد این دلیل اهمیت بیشتری پیدا میکند.
راهکار: پایه و آویز لامپ را به شکل محکم نصب کنید و در محیطی که لرزش زیادی دارد از مدلی استفاده کنید که مقاومت مکانیکی بیشتری داشته باشد.
فرسودگی سرپیچ لامپ
سرپیچ برای اتصال لامپ به شبکه برق است. اگر سرپیچ قدیمی، زنگزده یا آسیبدیده داشته باشید، اتصال کامل برقرار نخواهد شد و جریان برق به شکل ناپایدار به لامپ وصل خواهد شد. ادامه پیدا کردن این وضعیت باعث گرم شدن بیش از حد یا خاموش و روشن شدن پشت سر هم لامپ خواهد شد.
راهکار: اگر سرپیچ لامپ سیاه شده یا زنگزدگی پیدا کرده یا شل شده، تعویض کنید و اتصال را بررسی کنید.
قطع یا ضعیف بودن اتصالات
اتصال ضعیف در سیمکشی، ترمینالها یا محل اتصال لامپ مقاومت الکتریکی ایجاد میکند. این مقاومت باعث تولید گرما شده و به مرور زمان به مدار داخلی لامپ آسیب میزند. بنابراین همیشه هم خراب بودن لامپ، علت سوختن لامپ های ال ای دی نیست.
راهکار: همه اتصالات را بررسی کنید و از محکم بودن سیم و ترمینال مطمئن شوید. اگر نیاز شد از متخصص برق کمک بگیرید.
اتصال کوتاه
اتصال کوتاه خطرناکترین مشکل برقی خانه است و اگر رخ دهد فورا لامپ ال ای دی خواهد سوخت. موقعی که مسیر عبور جریان به شکل غیرطبیعی تغییر کند جریان خیلی زیادی وارد مدار LED شده و قطعات داخلی آن آسیب خواهد دید.
راهکار: قبل از نصب لامپ، از درست بودن سیمکشی مطمئن شوید و اگر مشکلی بود اول ایراد مدار برق را برطرف کنید و سپس از فیوز برای حفاظت از مدار استفاده نمایید.
خرید لامپ نامناسب
لامپ ال ای دی بیکیفیت مخصوصا با توجه به شرایط محل استفاده یکی از علل سوختن لامپ های LED است. مثلا اگر لامپی در فضای صنعتی استفاده شود که نسبت به محیط خیلی گرم یا با رطوبت بالا مقاومت نداشته باشد سریعا خواهد سوخت. یا مثلا اگر چراغ شما در نزدیکی استخر و جای مرطوب باشد و کلاس حفاظتی I نداشته باشد فورا لامپ LED آن خواهد سوخت. کلاس حفاظتی IP پایین هم نشانه بعدی دیگری مبنی بر این است که لامپ نامناسب خرید کردهاید. ما در شرکت شب تاب چراغی تولید میکنیم که حداقل شاخص حفاظتی آن IP64 است و تمامی آنها کلاس حفاظتی I هم دارند. ضمن اینکه قطعات داخلی آنها بسیار باکیفیت هستند.
راهکار: از برندی خرید کنید که توان مصرفی، استانداردهای تولید محصول و کلاسهای حفاظتی و شاخص حفاظتی مناسب داشته باشد.
عدم گردش هوا و عایق شدن دور لامپ
برخلاف تصور برخی افراد که فکر میکنند فقط لامپهای رشتهای گرما تولید میکردند؛ لامپهای LED هم گرما تولید میکنند فقط مقدار آن به شکل قابل توجهی کمتر است با این حال باید این گرما از طریق بدنه و هیت سینک دفع شود. اگر اطراف لامپ بسته باشد یا داخل قاب بدون تهویه باشد حرارت درون آن دفع نخواهد شد. افزایش دمای داخلی یکی از مهمترین عوامل در دلیل سوختن لامپ های ال ای دی است چون عمر قطعات الکترونیکی را کم میکند.
راهکار: لامپ در فضایی که امکان گردش هوا دارد نصب کنید و از قرار دادن آن داخل محفظه کاملا بسته بدون تهویه اکیدا خودداری کنید.
استفاده از دیمر
برخی افراد در محیط کاری و منزل از دیمر استفاده میکنند تا تنظیم شدت نور برایشان راحت و بهتر باشد ولی همه لامپهای LED از چنین قابلیتی برخوردار نیستند تا برایشان از دیمر استفاده کنیم. اگر دیمر نامناسب استفاده کنید فشار روی مدار داخلی آن وارد شده و نوردهی آن را کم میکند یا دچار خرابی زودهنگام خواهد شد.
راهکار: اگر میخواهید از دیمر استفاده کنید حتما لامپ LED و دیمر با هم سازگار باشند.
دمای بالای محیط
دمای محیط تأثیر کاملا مستقیم روی عملکرد و طول عمر قطعات الکترونیکی داخل لامپ LED دارد. وقتی لامپ ال ای دی در محیطی با گرمای زیاد مثل کنار اجاق، سقف بسیار گرم، سوله یا فضای بدون تهویه باشد، حرارتی که تولید میکند به خوبی دفع نمیشود. کمتر شدن تدریجی روشنایی LED بخاطر کاهش عملکرد درایور، ضعیف شدن چیپ بوده که در نهایت خواهد سوخت. به همین خاطر علت سوختن ال ای دی در بسیاری از محیطهای گرم بخاطر مدیریت نکردن درست حرارت و گرمای محیط است.
راهکار: یا در فضای گرم از سیستم خنککننده بهتر و قویتر استفاده کنید یا لامپ ال ای دی تهیه کنید که با شرایط دمایی محیط شما سازگار باشد.
وجود رطوبت و ذرات خارجی
رطوبت، گردوغبار و ذرات خارجی به مرور زمان وارد بخشهای داخلی لامپ شده و به مدارهای الکترونیکی آن آسیب میزنند. این مشکل در محیطی مثل حمام، پارکینگ، فضای باز یا کارگاهها بیشتر است. نفوذ آب و رطوبت حتی باعث اتصال کوتاه، خوردگی قطعات و کاهش عملکرد لامپ ال ای دی خواهد شد.
راهکار: از لامپ با درجه حفاظت مناسب در برابر رطوبت و گردوغبار استفاده کنید به نحوی که حداقل میزان آن IP64 باشد. تمامی چراغهای تولیدی شرکت شبتاب برقعی حداقل شاخص حفاظتی IP64 و حتی بالاتر دارند.
توان مصرفی بیش از حد
هر لامپ با توان مشخص طراحی شده اگر از لامپی استفاده کنید که توان آن بالاتر از ظرفیت سرپیچ، چراغ یا مدار روشنایی باشد، جریان عبوری را افزایش داده و گرمای بیشتری تولید خواهد شد. مثلا نصب یک لامپ پرتوان در یک چراغ کوچک که تهویه مناسبی ندارد فشار زیادی به قطعات داخلی آن وارد خواهد کرد.
راهکار: قبل از خرید و نصب، توان پشتیبانی چراغ، سرپیچ و سیمکشی را بررسی کنید تا لامپ با توان مناسب بخرید.
نصب اشتباه
نحوه نصب تأثیری زیادی بر عملکرد صحیح لامپ LED درد که میتواند شامل نصب نادرست، اتصال اشتباه سیمها، قرار دادن لامپ در زاویه نامناسب و استفاده از تجهیزات ناسازگار یا وارد کردن ضربه موقع نصب باشد. گاهی اوقات یک اشتباه کوچک موقع نصب باعث کمتر شدن عمر لامپ به میزان قابل توجه میشود.
راهکار: دستورالعمل نصب محصول را با دقت بخوانید و طبق همان جلو بروید. اگر تخصص نیاز داشت حتما به دست افراد متخصص بسپارید.
استفاده از قطعات بیکیفیت در تولید لامپ
کیفیت قطعات داخلی مثل درایور، خازنها، چیپ و سیستم دفع حشرات نقش مهمی در دوام LED دارد. برخی شرکتها برای تولید محصولات ارزانقیمت جهت کاهش هزینه تولید از قطعات ضعیف استفاده میکنند که باعث خرابی سریعتر آن خواهد شد. حتی اگر ظاهر یک لامپ مثل مدلهای باکیفیت باشد ولی عامل اصلی تعیینکننده در طول عمر آن و نسوختن زودهنگام ال ای دی، کیفیت قطعات داخلی است.
راهکار: از برندهای معتبر خرید کنید و موقع انتخاب لامپ به گارانتی، مشخصات فنی و استانداردهای تولید توجه داشته باشید. ما در شرکت شبتاب برقعی از بهترین و باکیفیتترین قطعات استفاده میکنیم تا بتوانیم کیفیت ماژولهای ال ای دی به کار رفته در محصولات خود را تضمین کنیم.
مشکل سیمکشی ساختمان
سیمکشی قدیمی، فرسوده یا غیر اصولی ساختمان یکی از عوامل اصلی خرابی مکرر لامپهاست. نوسانات جریان، اتصالات نامناسب، سیمهای آسیبدیده یا بار اضافی روی مدار روشنایی، فشار زیادی به لامپ وارد میکند. در برخی موارد، تعویض چندباره لامپ مشکلی حل نمیکند چون ایراد اصلی در شبکه برق ساختمان است.
راهکار: سیمکشی توسط برقکار حرفهای چک شود در صورتی که مشکلاتی مثل داغ شدن سیم، قطع و وصل برق یا سوختن مکرر لامپ ال ای دی دارید، از متخصص حتما کمک بگیرید.
فلیکریا سوسو زدن لامپ
سوسو زدن یا تغییر سریع شدت نور لامپ که به آن فلیکر هم گفته میشود یکی از مشکلات رایج در سیستمهای روشنایی است. به دلایلی مثل خرابی درایور، نوسان برق، ناسازگاری با دیمر یا کیفیت پایین مدار داخلی فلیکر یا سوسوزدن رخ میدهند. برای اینکه بدانید فلیکر چیست میتوانید مقاله تخصصی ما را مطالعه کنید.
فلیکر علاوه بر اینکه عمر لامپ را کم میکند، باعث خستگی چشم و ناراحتی موقع استفاده طولانیمدت هم خواهد شد.
راهکار: ابتدا علت سوسوزدن را بررسی کنید، اگر مشکل از نوسان برق یا دیمر باشد باید ابتدا آن را برطرف کنید و در صورت خرابی قطعات داخلی، تعویض لامپ گزینه بهتری است.
کلید زدن بسیار مکرر و پشت سر هم
روشن و خاموش کردن پشت سر هم یا با فواصل زمانی کوتاه لامپ LED فشار زیادی به مدار داخلی و قطعات آن وارد میکند. اگرچه لامپ ال ای دی نسبت به لامپهای قدیمی مقاومت بیشتری در برابر روشن و خاموش شدن دارد اما استفاده غیر عادی و روشن و خاموش کردن بسیار مکرر عمر آنها را کاهش خواهد داد. این مشکل بیشتر در مکانهایی مثل راهپلهها، سرویسهای بهداشتی یا فضاهایی که کلید برق دائما استفاده میشود بیشتر از هر جای دیگری رخ میدهد.
راهکار: در مکانهایی با روشن و خاموش شدن زیاد، از لامپ LED مخصوص با طراحی مناسب برای این شرایط استفاده کنید.
چطور طول عمر لامپ ال ای دی را بیشتر کنیم؟
رعایت چند نکته ساده میتواند سبب افزایش دوام لامپ و کاهش هزینههای تعویض شود. انتخاب محصول باکیفیت، نصب اصولی، جلوگیری از افزایش دما و استفاده درست و اصولی از تجهیزات روشنایی جزو مهمترین عوامل حفظ عملکرد لامپ هستند.
ضمنا برای هر محیط لامپی که تهیه میکنید حتما استانداردهای لازم و مشخصات فنی کافی برای استفاده در آن شرایط را داشته باشد مثلا اگر چراغ شما قرار است در فضای باز نصب شود، لامپ ال ای دی باید در برابر شرایط محیطی مقاوم باشد.
ما در مقاله نحوه تشخیص عمر مفید چراغ به شما کمک کردهایم تا ضمن روش شناسایی با راهکار افزایش دوام تجهیزات روشنایی هم آشنا شوید. بنابراین مطالعه آن را توصیه میکنیم.
جمعبندی مطالب
لامپهای LED در حالت استاندارد عمر بالایی دارند اما عوامل مختلفی وجود دارند که میتوانند باعث کاهش دوام آن شوند. نوسان برق، گرمای زیاد، نصب اشتباه، کیفیت پایین قطعات، مشکلات سیمکشی و شرایط نامناسب محیطی جزو مهمترین دلایل سوختن این لامپها هستند.
آشنایی با علت سوختن لامپ های ال ای دی به شما کمک میکند تا قبل از خرید یا نصب، انتخاب دقیقتری داشته باشید و از هزینههای اضافی ناشی از تعویض مکرر لامپ جلوگیری کنید. همچنین توجه کردن به کیفیت محصول، استفاده درست و بررسی وضعیت برق ساختمان، نقش بسیار مهمی در افزایش طول عمر لامپهای LED دارد.
ما در شرکت شبتاب برقعی از بهترین و باکیفیتترین قطعات الکترونیکی برای چراغهای محوطه خود استفاده میکنیم که برای هر کدام بسته به محیط نصب و استفاده، چندین ماژول LED در نظر گرفتهایم. بنابراین از بابت کیفیت قطعات داخلی و خارج کردن گرمای تولید شده از طریق هیت سینک خیالتان آسوده خواهد بود که دچار سوختگی زودتر از موعد نخواهد شد. بنابراین اگر به چنین مشکلی برخورد کردید به دنبال سایر دلایل و عللی باشید که در این مطلب معرفی کردیم.
سؤالات متداول
چرا لامپ LED من خیلی زود میسوزد؟
سوختن سریع لامپ LED معمولاً به دلیل نوسان برق، گرمای بیش از حد، کیفیت پایین محصول یا مشکل در سیمکشی ساختمان اتفاق میافتد. بررسی شرایط نصب و کیفیت برق ورودی میتواند علت اصلی را مشخص کند.
آیا روشن و خاموش کردن زیاد باعث سوختن لامپ LED میشود؟
روشن و خاموش کردن معمولی مشکلی ایجاد نمیکند، اما کلید زدن بسیار مکرر و پشت سر هم میتواند فشار بیشتری به مدار داخلی لامپ وارد کرده و عمر آن را کاهش دهد.
آیا استفاده از دیمر برای همه لامپهای LED مناسب است؟
خیر. همه لامپهای LED قابلیت اتصال به دیمر را ندارند. برای استفاده از دیمر باید از لامپ و دیمر سازگار با یکدیگر استفاده شود.
چگونه بفهمیم مشکل از لامپ است یا برق ساختمان؟
اگر چند لامپ در یک محل و با فاصله کوتاه خراب میشوند، احتمال وجود مشکل در سیمکشی، سرپیچ یا نوسان برق بیشتر است. در این شرایط بهتر است سیستم برق ساختمان بررسی شود.
آیا گرمای زیاد باعث کاهش عمر لامپ LED میشود؟
بله. گرمای زیاد باعث آسیب به چیپ LED و قطعات داخلی مانند درایور میشود و یکی از مهمترین عوامل کاهش عمر مفید لامپهای LED محسوب میشود.